Aktualności arrow Publikacje arrow Zapobieganie cyberprzemocy
Zapobieganie cyberprzemocy PDF Drukuj E-mail
czwartek, 15 listopad 2012
Artykuł dla osób, które doświadczają przemocy w Internecie lub z wykorzystaniem narzędzi multimedialnych

ZAPOBIEGANIE CYBERPRZEMOCY - jak radzić sobie z przemocą w Internecie oraz z wykorzystaniem innych multimediów?

 

DEFINICJA PRZEMOCY

 

Wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku przyzwolenia tej osoby na taki wpływ, przy czym wyróżnia się dwa zjawiska: przemoc fizyczną i przemoc psychiczną. [Wikipedia.org]

 

Wszelkie nieprzypadkowe ataki godzące w osobistą wolność jednostki lub przyczyniające się do fizycznej, a także psychicznej szkody osoby, wykraczające poza społeczne zasady wzajemnej relacji” [Pospiszyl.J.]

 

FORMY PRZEMOCY

o     Przemoc fizyczna – polega na różnej gamie form zachowania, o różnym stopniu nasilenia np. wymierzaniu policzków, biciu, kopaniu itp.

o     Przemoc seksualna- zmuszanie do określonych zachowań i kontaktów seksualnych (gwałt, zmuszanie do oglądania filmów, zdjęć pornograficznych itd.)

o     Przemoc psychiczna – słowne lub niewerbalne groźby użycia przemocy wobec osoby lub tego, co do niej należy, ten rodzaj przemocy przejawia się m.in.  zastraszaniu, poniżaniu, ubliżaniu, szantażowaniu itp.

o     Przemoc ekonomiczna/materialna – odmawianie lub ograniczanie dostępu do wspólnych środków finansowych lub odbieranie zarobionych pieniędzy, uniemożliwiania bądź ograniczanie podjęcia pracy zarobkowej ale również niszczenie przedmiotów itp.

Źródło: www.ms.gov.pl

 

CYBERPRZEMOC (z j.ang.: CYBERBULLYING) – stosowanie przemocy poprzez: prześladowanie, zastraszanie, nękanie, wyśmiewanie, podważanie wizerunku innych osób (przyp. JB), z wykorzystaniem Internetu i narzędzi typu elektronicznego takich jak: SMS, e-mail, komunikatory, witryny internetowe, fora dyskusyjne w Internecie i inne. Osobę dopuszczającą się takich czynów określa się stalker’em.

Źródło: wikipedia.org

 

RZECZYWISTOŚĆ (NIE)WIRTUALNA

Z punktu widzenia polskiego prawa nie istnieje żadna różnica pomiędzy popełnianiem czynów zabronionych w rzeczywistości wirtualnej (Internet, sms), a nie-wirtualnej.
Przestępstwa popełniane w Internecie zagrożone są często surowszą karą, ponieważ szkodliwość czynu jest większa (ze względu na publiczny charakter czynu).

 

ANONIMOWOŚĆ W SIECI TO ILUZJA…

Anonimowość w Internecie jest pozorna. Ruchy w sieci przeciętnego użytkownika zawsze zostawiają ślad. W przypadku popełniania przestępstw internetowych średnio 8/10 sprawców otrzymuje zarzuty karne, dzięki współpracy Policji z administratorami i właścicielami sieci komputerowych, przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi oraz podmiotami świadczącymi usługi drogą elektroniczną*.

Źródło: www.e-ochronadanych.pl

 


WSPÓŁCZESNE ZAGROŻENIA  I INNE ZJAWISKA W SIECI

CHILD GROOMING - działania podejmowane w celu zaprzyjaźnienia się i nawiązania więzi emocjonalnej z dzieckiem, aby zmniejszyć jego opory i później je seksualnie wykorzystać. Jest to także mechanizm używany, by nakłonić dziecko do prostytucji czy udziału w pornografii dziecięcej. Potocznie poprzez child grooming rozumie się uwodzenie dzieci przez Internet. [Źródło: wikipedia.org]

Art. 200. § 1. Kodeksu Karnego - Kto obcuje płciowo z małoletnim poniżej lat 15 lub dopuszcza się wobec takiej osoby innej czynności seksualnej lub doprowadza ją do poddania się takim czynnościom albo do ich wykonania, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto w celu zaspokojenia seksualnego prezentuje małoletniemu poniżej lat 15 wykonanie czynności seksualnej

Art. 200a. § 1. Kodeksu Karnego -  Kto w celu popełnienia przestępstwa określonego w art. 197 § 3 pkt 2 lub art. 200, jak również produkowania lub utrwalania treści pornograficznych, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub sieci telekomunikacyjnej nawiązuje kontakt z małoletnim poniżej lat 15, zmierzając, za pomocą wprowadzenia go w błąd, wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania sytuacji albo przy użyciu groźby bezprawnej, do spotkania z nim, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Kto za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub sieci telekomunikacyjnej małoletniemu poniżej lat 15 składa propozycję obcowania płciowego, poddania się lub wykonania innej czynności seksualnej lub udziału w produkowaniu lub utrwalaniu treści pornograficznych, i zmierza do jej realizacji, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2

Art. 200b. Kto publicznie propaguje lub pochwala zachowania o charakterze pedofilskim, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2

 

SEXTING (SEX & TEXTING)

 

o     Sexting to przesyłanie nagich lub pół-nagich zdjęć za pośrednictwem Internetu lub sms.

o     Czy wiesz, że umieszczanie swoich fotografii na serwisach internetowych (portalach społecznościowych, serwisach randkowych, itp.) niemal zawsze oznacza przekazanie praw własności do tych zdjęć? Dbaj o swój wizerunek zachowując swoje zdjęcia dla siebie!

 

PORNOGRAFIA

 

W Polsce pornografia jest legalna, przestępstwem jest jednak publiczne prezentowanie treści pornograficznych w taki sposób, że może to narzucić ich odbiór osobie, która tego sobie nie życzy lub osobie poniżej piętnastego roku życia (art. 202 § 1 i 2 Kodeksu Karnego).

Art. 191a. § 1. Kodeksu Karnego – Kto utrwala wizerunek nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej, używając w tym celu wobec niej przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu, albo wizerunek nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej bez jej zgody rozpowszechnia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

 

 

 

 

 

PRAWO W POLSCE I POSTĘPOWANIE W SPRAWIE CYBERPCZEMOCY

KONSTYTUCJA

PRAWO KARNE

PRAWO CYWILNE

PRAWO PRACY

PRAWO ADMINISTRACYJNE

Kodeks Karny

Kodeks Cywilny

Kodeks Pracy

 

KPK
(Kodeks Post. Karnego)

KPC
(Kodeks Post. Cywilnego)

KPC

(Kodeks Post. Cywilnego)

KPA
(Kodeks Post. Administracyjnego)

 

Kodeks Karny oraz Kodeks Post. Cywilnego – nie wykluczają się, co oznacza, że postępowanie sądowe w sprawie cyberprzemocy może odbywać się dwutorowo.

 

CYBERPRZEMOC NAJCZĘŚCIEJ OBEJMUJE:

 

o     Naruszenie dóbr osobistych – 23-24 KC

o     Groźby – 190-191 KK

o     Utrwalanie nagiego wizerunku bez zgody – 191a KK

o     Nękanie – 190 KK

o     Zniewaga (ubliżanie) – 216 KK

o     Zniesławienie (pomówienie) - 212 KK

o     Włamanie elektroniczne – 267 KK

o     Niszczenie danych, utrudnianie dostępu – 268 KK

o     Wulgaryzmy w miejscu publicznym – 141 KW

 

NARUSZENIE DÓBR OSOBISTYCH

(Art. 23 KC) art. 23 Kodeksu Cywilnego

Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

 

NARUSZENIE DÓBR OSOBISTYCH

(Art. 24 KC)

§ 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. (Art. 448 KC – przyp. JB)

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.
§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

 

GROŹBY (Art. 190, 191 KK)

GROŹBA – Art. 190 Kodeksu Karnego – Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

 

Art. 191. § 1. Kodeksu Karnego - Kto stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Groźba ścigana jest z urzędu, dlatego jeśli jesteś świadkiem przestępstwa masz obowiązek zgłosić ten fakt na policję.

 

UTRWALANIE NAGIEGO WIZERUNKU BEZ ZGODY (Art. 191a KK)

Art. 191a. § 1. Kodeksu Karnego – Kto utrwala wizerunek nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej, używając w tym celu wobec niej przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu, albo wizerunek nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej bez jej zgody rozpowszechnia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

 

NĘKANIE („Stalking”) (Art. 191 KK)

NĘKANIE  (STALKING) – Art. 191a § 1 Kodeksu Karnego – Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

 

            § 2. Tej samej karze podlega, kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub inne jej dane osobowe w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.

            § 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 lub 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

            § 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

 

ZNIESŁAWIENIE (pomówienie - Art. 212 KK)

 

ZNIESŁAWIENIE - Art.212 Kodeksu Karnego

§ 1. Kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

§ 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 3. W razie skazania za przestępstwo określone w § 1 lub 2 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.

§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 odbywa się z oskarżenia prywatnego.

 

ZNIEWAGA  (ubliżanie, obraźliwe zachowanie - Art. 216 KK)

Zniewaga Art. 216 Kodeksu Karnego

§ 1. Kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

§ 2. Kto znieważa inną osobę za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 3. Jeżeli zniewagę wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej lub zniewagą wzajemną, sąd może odstąpić od wymierzania kary.

§ 4. W razie skazania za przestępstwo określone w § 2 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.

§ 5. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.

 

WŁAMANIE ELEKTRONICZNE  (Art. 267)

WŁAMANIE ELEKTRONICZNE Art. 267 Kodeksu Karnego

§ 1. Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do całości lub części systemu informatycznego.

§ 3. Tej samej karze podlega, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem.

§ 4. Tej samej karze podlega, kto informację uzyskaną w sposób określony w § 1–3 ujawnia innej osobie.

§ 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 1–4 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

 

NISZCZENIE DANYCH, UTRUDNIANIE DOSTĘPU (Art. 268a)

Niszczenie danych - Art. 268a Kodeksu Karnego

§ 1. Kto, nie będąc do tego uprawnionym, niszczy, uszkadza, usuwa, zmienia lub utrudnia dostęp do danych informatycznych albo w istotnym stopniu zakłóca lub uniemożliwia automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie takich danych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Kto, dopuszczając się czynu określonego w § 1, wyrządza znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 3. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

 

WULGARYZMY W MIEJSCU PUBLICZNYM (Art. 141 KW)

Wulgaryzmy w miejscu publicznym - Art. 141. Kodeksu Wykroczeń

            Kto w miejscu publicznym umieszcza nieprzyzwoite ogłoszenie, napis lub rysunek albo używa słów nieprzyzwoitych, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do
1 500 złotych albo karze nagany (Zgłoszenie do Straży Miejskiej)

 

Padłeś ofiarą cyberprzemocy? DZIAŁAJ!

 

·              Nie odpowiadaj na zaczepki (np. natrętne maile, sms’y)

·              Poinformuj zaufaną osobę dorosłą (np. rodzica)

·              Zbieraj materiał dowodowy:

  1. Nie kasuj wiadomości, zachowaj kopie, wydrukuj
  2. Znajdź świadka wydarzenia (jeśli to możliwe)
  3. Zrób „screenshot’a”, czyli zdjęcie tego, co aktualnie na ekranie (czyt. poniżej)

·        Ignorowanie wydarzenia może powodować większe skutki przemocy (rozsyłanie treści plotki, wytykanie palcami, itp.). Nie bądź bierny!

·        Zdecyduj, jaką drogą załatwić sprawę.

 

Jak wykonać screen’a (zrzut ekranu)?

Krok 1 – Otwórz stronę, którą chcesz zachować w formie obrazu

Krok 2 – Znajdź  i wciśnij na klawiaturze przycisk „PrtSc” lub „Print Screen”  - zwykle obok przycisku „F12” (nie widać reakcji, ale obraz kopiuje się do schowka)

Krok 3 – Otwórz program (np. MS Word, MS Paint), w którym da się wkleić obrazek.

Krok 4 – Wciśnij skrót wklejania CTRL+V  

Krok 5 – Zapisz plik w programie!

 

Polubownie czy prawnie?

- Jeśli chcesz spróbować załatwić sprawę polubownie, poproś użytkownika lub administratora o zaprzestanie umieszczania danych treści oraz ich usunięcie. Jeśli nie przyniesie to skutku, odpowiedz, że zgłosisz sprawę na policję, do prokuratury lub sądu. Nie jest to groźba, bowiem "nie stanowi groźby zapowiedź spowodowania postępowania karnego, jeżeli ma ona jedynie na celu ochronę prawa naruszonego przestępstwem" (Art. 115 § 12 KK).

- W przypadku gróźb i przestępstw dokonanych z udziałem małoletnich o fakcie tym należy powiadomić obowiązkowo (ściganie z urzędu).

 

Zabezpieczenie dowodów…

·        Złóż wniosek o zabezpieczenie dowodów (postępowanie w niezbędnym zakresie) , na podst. art. 308 Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

·        Odmowę poproś na piśmie.

·        Pamiętaj o hierarchii ważności dowodów:

1. Dokumenty

2. Świadkowie

3. Zapisy audio, wideo, itp.

 

Gdzie składać wniosek?

o     Policja – jeśli przestępstwo z Kodeksu Karnego i nie znamy sprawcy

o     Prokuratury – jeśli przestępstwo z Kodeksu Karnego i znamy sprawcę

o     Sądu Rejonowego – o naruszenie dóbr, z Kodeksu Cywilnego

o     Straż Miejska – z Kodeksu Wykroczeń

Skorzystaj z pomocy prawnika, jeśli to możliwe!

 

TU ZNAJDZIESZ POMOC

o     www.helpline.org.pl (bezpłatna linia tel. 0 800 100 100)

o     www.dzieckowsieci.fdn.plkliknij tutaj

o     Poradnik Jak reagować na cyberprzemoc?”

 

Dyżury
TEL: 68 451 08 99
PEDAGOG SZKOLNY
Jakub Bieniecki
pn.: 9.00-14.00
wt.: 9.00-15.00
śr.: 9.00-12.30
czw.: 9.00-13.00
pt.: 9.00-12.00
PSYCHOLOG
Joanna Kubicka-Jakuczun
pn.: 10.00-14.30
wt.: 8.00-14.00
śr.: 8.00-13.00
czw.: 11.00-15.00
pt.: 8.00-10.30  
PSYCHOLOG
Marta Lubieniecka-Witkowska
pn.: 8.00-13.00 
wt.: 13.30-14.50
śr.: 8.00-11.00
pt.: 11.30-13.00

DORADCA ZAWODOWY
Krystyna Musiał
pn.: 13.45-14.30 
wt.: 12.15-13.45
śr: 11.30-13.30
pt.: 12.40-13.25